Dowódcy!
W ciągu ostatnich kilku dni zaprezentowaliśmy dwa pojazdy Bitewnej Drogi „Into the West” – obydwa to nowoczesne chińskie maszyny pokazane publicznie po raz pierwszy w zeszłym roku. Nie będzie więc zapewne wielkim zaskoczeniem, że ostatnim pojazdem tej Bitewnej Drogi będzie czołg podstawowy ZTZ-100.
I jak zwykle, nieco historii.
Podobnie jak pozostałe pojazdy, czołg podstawowy ZTZ-100 został po raz pierwszy zaprezentowany światu podczas parady wojskowej, która odbyła się w Pekinie 3 września 2025 roku. Choć jego pojawienie się nie było całkowitym zaskoczeniem dla osób uważnie śledzących rozwój chińskich sił zbrojnych, wywołało spore poruszenie w społeczności, ponieważ zupełnie nowe czołgi – zamiast kolejnych, niekończących się modernizacji starych platform – są stosunkowo rzadkie.
Platforma Type 100, na której zbudowano ZTZ-100, prawdopodobnie jest rozwijana od około dekady w China North Vehicle Research Institute (znanym również jako Instytut 201). Celem było stworzenie nowej platformy – a w tym przypadku czołgu podstawowego – przystosowanej do współczesnego pola bitwy, dlatego ZTZ-100 znacząco różni się od swoich poprzedników.
Zacznijmy od oznaczenia, którego jeszcze nie omówiliśmy. Chińskie czołgi były wcześniej oznaczane, w dużym uproszczeniu, na podstawie swojej klasy (ZTZ oznacza czołg podstawowy) oraz roku pojawienia się. Praktyka ta została prawdopodobnie przejęta z czasów Związku Radzieckiego, choć ogólnie jest dość powszechna. Type 100 zrywa z tą tradycją, ponieważ liczba 100 nie odnosi się do żadnego roku.
Najpopularniejsza teoria głosi, że po prostu wykorzystano liczbę następującą po 99, co jednak nie miałoby większego sensu w przypadku oznaczenia platformy niebędącej czołgiem podstawowym. Nie ma więc w tej kwestii żadnej jednoznacznej odpowiedzi. A może po prostu uznano, że 100 dobrze brzmi – czasem najprostsze wyjaśnienia okazują się właściwe.
Tak czy inaczej, filozofia stojąca za ZTZ-100 wygląda następująco. Epoka walk czołg kontra czołg dobiegła końca i czołgi nie muszą już być przygotowane przede wszystkim do zwalczania innych czołgów podstawowych za pomocą amunicji kinetycznej. Dotychczasowe doświadczenia z Ukrainy zdają się to potwierdzać, ponieważ większość strat czołgów była tam powodowana przez drony, artylerię oraz pociski kierowane. Ekstremalnie gruby pancerz przedni nie jest więc już tak istotny jak ochrona przed głowicami HEAT. A jeśli czołg nie musi ważyć 80 ton, nagle możliwe stają się różne interesujące rozwiązania.
Najważniejszymi elementami konstrukcji ZTZ-100 są więc ochrona załogi oraz ochrona aktywna. Dlatego wieża ZTZ-100 jest zdalnie sterowana i bezzałogowa, a trzyosobowa załoga znajduje się przed nią w kadłubie, wewnątrz opancerzonej kapsuły. Podobnie jak w Type 100 CSV, załoga ZTZ-100 korzysta z rzeczywistości rozszerzonej w celu zapewnienia maksymalnej świadomości sytuacyjnej – czołg wyposażono w kamery przesyłające obraz bezpośrednio do hełmów załogi. Żaden inny czołg na świecie nie oferuje obecnie takiego rozwiązania, być może z wyjątkiem niektórych izraelskich eksperymentów z systemem Iron Vision.
Oprócz samego pancerza pojazd – podobnie jak Type 100 CSV – jest chroniony elementami ERA lub NERA pokrywającymi jego boki, a także systemami zakłócającymi JD-3 i systemem ochrony aktywnej typu hard-kill JD-6, wyposażonym w dwukrotnie większą liczbę wyrzutni niż w Type 100 CSV. Wyrzutnie granatów dymnych są również zamontowane pionowo na wieży, a dodatkowo znajdują się tam efektory skierowane do przodu, prawdopodobnie przeznaczone do zwalczania dronów. Dzięki temu pojazd może pokryć dymem cały otaczający go obszar – nie tylko w formie pierścienia, lecz swego rodzaju kopuły.
Siła ognia pojazdu również okazała się pewnym zaskoczeniem, ponieważ według większości źródeł czołg jest uzbrojony w nowe działo kalibru 105 mm, wykorzystujące zaawansowaną amunicję, w tym pociski APFSDS oraz programowalne HE. W rzeczywistości bardzo dobrze pasowałoby to do nowej koncepcji czołgu podstawowego, ponieważ jeśli czołg nie musi frontalnie zwalczać wrogich czołgów podstawowych, mniejszy kaliber w zupełności wystarcza do walki ze wszystkim słabiej opancerzonym – zwłaszcza przy wykorzystaniu nowoczesnej amunicji. Zaletami są większy zapas przewożonej amunicji, łatwiejsze operowanie nią oraz potencjalnie szybsze przeładowanie. Działo jest oczywiście ładowane automatycznie.
Podobnie jak w przypadku pozostałych dwóch pojazdów, system kierowania ogniem należy do najnowocześniejszych dostępnych rozwiązań. Dowódca może również korzystać z ciężkiego karabinu maszynowego kalibru 12,7 mm połączonego z jego przyrządami optycznymi – rozwiązania tego nie ma w wariancie CSV platformy Type 100.
Cały pojazd waży prawdopodobnie od 40 do 50 ton i jest napędzany hybrydowym silnikiem o mocy 1500 KM, pozwalającym osiągnąć prędkość do 80 km/h na utwardzonych nawierzchniach i 50 km/h w terenie. W przeciwieństwie do Type 100 CSV silnik znajduje się z tyłu.
I podobnie jak w przypadku pozostałych dwóch pojazdów, niewiele więcej wiadomo. Pojazd najwyraźniej nadal znajduje się w pewnym stopniu w fazie rozwoju, o czym świadczą różne warianty i modele przejściowe, które pojawiły się od czasu parady, i być może nie jest jeszcze gotowy do produkcji seryjnej. Warto również zaznaczyć, że pojazd nie jest pozbawiony kontrowersji – nawet w samych Chinach – ani nie ma zastąpić wszystkich pozostałych czołgów podstawowych znajdujących się na wyposażeniu chińskich sił zbrojnych.
Chiny projektują swoje czołgi z myślą o trzech potencjalnych teatrach działań, a ten pojazd doskonale pasuje do dwóch z nich:
- Obszary górskie na granicy z Indiami w Himalajach (gdzie ma zastępować flotę czołgów pierwszej i drugiej generacji oraz uzupełniać chińskie czołgi lekkie)
- Tajwan (gdzie spodziewana jest duża liczba walk w terenie miejskim)
Trzeci teatr działań, Syberia, jest znacznie bardziej otwarty i przewiduje się, że będą tam wykorzystywane cięższe czołgi, takie jak zmodernizowany Type 99B.
W Armored Warfare ZTZ-100 będzie czołgiem podstawowym Premium 10 poziomu.
Podczas gdy ZBD-100 skupia się na mobilności i sile ognia na krótkim dystansie, a Type 100 CSV na walce na dużą odległość, ZTZ-100 koncentruje się na ochronie – a dokładniej ochronie aktywnej.
Jeśli chodzi o opancerzenie, będzie podobny do Type 100 CSV, wykorzystując połączenie NERA, zmniejszonych obrażeń modułów, bezzałogowej wieży oraz wytrzymałego pancerza, szczególnie skutecznego przeciwko pociskom HEAT.
Do tego dochodzi system ochrony aktywnej typu hard-kill z Type 100 CSV, ale o ulepszonych parametrach. Założenie tego systemu wygląda następująco – będzie dysponował bardzo dużą liczbą ładunków, ale jednocześnie stosunkowo długim czasem przeładowania. Po wyczerpaniu wszystkich ładunków trzeba więc będzie trochę poczekać, zanim system ponownie stanie się gotowy do działania. Ominięcie tej ochrony będzie możliwe, ale więcej na ten temat opowiemy nieco później.
Jeśli chodzi o mobilność, dzięki hybrydowemu silnikowi o mocy 1500 KM możemy spodziewać się mniej więcej takich samych parametrów jak w przypadku Type 100 CSV. Masa będzie nieco większa – około 40 ton wobec 35 ton CSV – ale mobilność pozostanie mimo to bardzo dobra.
Siła ognia również będzie znakomita dzięki stosunkowo szybko strzelającemu działu kalibru 105 mm. Pod tym względem czołg ten można by uznać za swego rodzaju hybrydę klasy czołgów podstawowych i czołgów lekkich, ale jest po prostu zdecydowanie zbyt dobrze opancerzony, by być czołgiem lekkim. Można by określić go jako czołg średni, ale w Armored Warfare zdecydowanie należy do klasy czołgów podstawowych.
Działo będzie uzupełnione przez karabin maszynowy kalibru 12,7 mm zamontowany na szczycie wieży i przeznaczony do zwalczania słabiej chronionych celów. Oba rodzaje uzbrojenia będą miały doskonałe kąty opuszczania i podnoszenia, dzięki czemu pojazd będzie bardzo komfortowy w prowadzeniu. Hybrydowy silnik pozwoli mu zachować stosunkowo niski poziom wykrywalności, a najnowocześniejsza optyka zapewni doskonały jak na tę klasę zasięg widzenia.
Sednem nowego stylu rozgrywki ZTZ-100 będzie jednak zdolność pasywna Synergia.
W największym skrócie wygląda to następująco. ZBD-100 zapewnia sobie oraz dwóm pozostałym pojazdom tej Bitewnej Drogi premie związane z mobilnością, Type 100 CSV zapewnia premie do siły ognia, natomiast ZTZ-100 zapewnia dwie premie ochronne:
- Dodatkowa wytrzymałość modułów (sprawiająca, że moduły stają się bardzo odporne na uszkodzenia)
- Strefa ochronna
Druga zdolność aktywuje się – i pozostaje aktywna – tylko wtedy, gdy wszystkie trzy typy pojazdów znajdują się blisko siebie. Jeśli ten warunek zostanie spełniony, ZTZ-100 zapewni swego rodzaju parasol ochronny, działający jak ulepszona wersja systemu APS, który będzie chronił pojazdy znajdujące się w strefie ochronnej przed nadlatującymi pociskami kierowanymi, w tym wszystkimi rodzajami pocisków FPV.
Innymi słowy, gdy zdolność jest aktywna, pojazdy znajdujące się w strefie ochronnej – nie tylko pojazdy tej Bitewnej Drogi – nie mogą być atakowane pociskami FPV.
Szczegóły działania tej zdolności przedstawimy w osobnym artykule. Pamiętajcie również, że wartości te nie są jeszcze ostateczne, ponieważ do rozpoczęcia Bitewnej Drogi pozostał co najmniej miesiąc. Mamy jednak nadzieję, że spodoba wam się Bitewna Droga wraz z nadchodzącymi ulepszeniami – jedno z nich będzie naprawdę duże – i jak zawsze:
Do zobaczenia na polu bitwy!
